Rok 2026 został ogłoszony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ Międzynarodowym Rokiem Kobiet w Rolnictwie. To globalny apel o docenienie kobiet, które – choć stanowią fundament światowych systemów żywnościowych – wciąż pracują w cieniu. Według danych FAO kobiety odpowiadają za 41% siły roboczej w rolnictwie, a mimo to zarabiają średnio 22% mniej i mają ograniczony dostęp do ziemi, finansowania czy technologii. Ich praca, często nieformalna i łączona z obowiązkami opiekuńczymi, pozostaje niewidoczna, choć jej wartość dla globalnej gospodarki szacuje się na 10,8 biliona dolarów rocznie.
Międzynarodowy Rok Kobiet w Rolnictwie ma to zmienić. FAO podkreśla, że wyrównanie szans między kobietami i mężczyznami mogłoby zwiększyć globalny PKB o 1 bilion dolarów i zmniejszyć skalę głodu dla 45 milionów ludzi. To nie tylko statystyki – to realny potencjał, który dziś pozostaje niewykorzystany.
Kim są kobiety w rolnictwie?
Definicja rolniczki jest znacznie szersza, niż mogłoby się wydawać. Obejmuje kobiety pracujące na każdym etapie łańcucha żywnościowego: rolniczki, właścicielki gospodarstw, pracownice sezonowe, rybaczki, pszczelarki, pasterki, leśniczki, przetwórczynie, handlarki, naukowczynie i przedsiębiorczynie wiejskie. To kobiety młode i starsze, z różnych kultur, o różnym statusie społecznym i zawodowym. Wszystkie łączy jedno – ich praca jest kluczowa dla bezpieczeństwa żywnościowego i rozwoju obszarów wiejskich.
Bariery, które wciąż stoją na drodze
FAO wskazuje na szereg barier strukturalnych, które ograniczają możliwości kobiet:
- słabszą ochronę prawną i trudności w dostępie do ziemi,
- ograniczony dostęp do kredytów, technologii i rynków,
- dominację nisko płatnych, nieformalnych form zatrudnienia,
- dyskryminujące normy społeczne ograniczające udział w decyzjach,
- duże obciążenie nieodpłatną pracą domową,
- większą podatność na skutki zmian klimatu – np. ekstremalne temperatury obniżają plony kobiet o ok. 3% bardziej niż mężczyzn.
To właśnie te wyzwania sprawiają, że ONZ i FAO w 2026 roku mobilizują państwa do działań: inwestycji, reform prawnych, lepszego zbierania danych i wzmacniania przywództwa kobiet w rolnictwie.
Maturzystka z miasta bohaterką 5 edycji Ucz się na Maksa
W Polsce temat roli kobiet w rolnictwie wybrzmiewa także w tegorocznej edycji konkursu Ucz się na Maksa. Organizatorzy -Fundacja Zakłady Kórnickie poprzez projekt Agrokultura.org – zdecydowali, że bohaterką studium przypadku w 5 edycji konkursu będzie 19‑letnia Ania, która odziedziczyła gospodarstwo rolne. Nie pochodzi z rolniczej rodziny, nie ma zaplecza ani tradycji, które mogłyby poprowadzić ją tą drogą. Ma za to coś innego – odwagę, by rozważyć decyzję, której nikt się po niej nie spodziewa.
Wszyscy wokół radzą jej sprzedać ziemię i „nie komplikować sobie życia”. Ania jednak zastanawia się, czy nie spróbować zostać rolniczką. Jej historia jest symbolem tego, o czym mówi ONZ: że kobiety – także młode, także spoza środowiska – mogą być przyszłością rolnictwa, jeśli tylko otrzymają wsparcie i równe szanse.
To również opowieść o tym, jak wygląda realny punkt startu wielu kobiet na wsi: zderzenie oczekiwań otoczenia, ograniczeń systemowych i własnych ambicji.
- Przystępując do prac nad tworzeniem tegorocznego zadania konkursowego Ucz się na Maksa zainspirowaliśmy się apelem ONZ. Choć kobiety pracują w rolnictwie to dane statystyczne wskazują, że panie wolą mieszkać w dużych miastach. Mam nadzieję, że uczniowie stworzą jak najciekawsze propozycje i znów nas zaskoczą! Wcielą się w rolę doradcy naszej konkursowej Ani i pokażą, że wieś potrzebuje kobiet a kobieta może się w rolnictwie odnaleźć i spełniać – przekonuje dr inż. Stanisław Świtek, koordynator konkursu Ucz się na Maksa.
Co nas jeszcze czeka w 2026?
FAO zapowiada, że Międzynarodowy Rok Kobiet w Rolnictwie będzie czasem intensywnych działań: od kampanii informacyjnych, przez reformy polityczne, po wspieranie organizacji kobiecych i lokalnych inicjatyw. Celem jest nie tylko docenienie pracy kobiet, ale stworzenie trwałych mechanizmów, które pozwolą im rozwijać gospodarstwa, podejmować decyzje i uczestniczyć w życiu publicznym na równych zasadach.
Historia konkursowej Ani – młodej kobiety, która nie boi się podjąć ryzyka – jest idealnym symbolem tego roku. Nasze zadanie konkursowe pokazuje, że rolnictwo może być wyborem, szansą i przestrzenią rozwoju także dla tych, którzy nie wpisują się w stereotyp „rolniczej rodziny”.
